Emulator Atari Portfolio (80C88 @ 4.9152 MHz, DIP DOS 2.11)
Kontroler HD61830 dzieli pamięć obrazu z odświeżaniem panelu i po zapisie danych potrzebuje chwili. Dostęp, który przyjdzie wcześniej niż po 50 cyklach, jest źle obsłużony — a co się wtedy stanie, zależy od tego, co przyszło. Kolejny zapis danych przepada, a że licznik adresu wtedy stoi, wiersz nie robi się dziurawy, tylko urywa. Zapis instrukcji łapie bajt jeszcze w locie i wciąga go do rejestru sterowania trybem: gaśnie tryb graficzny i panel czyta pamięć jak kody znaków, albo gaśnie samo wyświetlanie i panel pustoszeje. Pamięć obrazu zostaje przy tym nietknięta, i tak jest aż do ponownego zaprogramowania układu. Rzadziej — mniej więcej raz na sześćdziesiąt — spóźniona instrukcja nie przewraca rejestru, tylko gubi sam bajt, i w wierszu zostaje ośmiopikselowy ząbek z tym, co w komórce było wcześniej. Tak właśnie wyglądają śmieci, które prawdziwe Portfolio pokazuje przy programie piszącym za szybko. Próg jest zmierzony na sprzęcie: zapis co 46 cykli gubi bajty, co 54 już nie — po sześć uruchomień w każdą stronę. Ominąć się tego nie da, bo interfejs jest tylko do zapisu — odczyt obu portów zwraca młodszy bajt adresu, 10h i 11h, więc żaden program nie sprawdzi, czy bajt dotarł. Zgodne z oryginalnym sprzętem trzyma się tej reguły i pokazuje skutki jej łamania — dokładnie to, co zobaczyłbyś na prawdziwym Portfolio. Bierze wszystko przyjmuje każdy zapis natychmiast: ekran zostaje czysty, ale takiego układu nigdy nie było. Zostaje do diagnostyki — gdy obraz wygląda źle, przełączenie od razu mówi, czy winne są czasy.
10h
11h
Matryca Portfolio to ciekły kryształ z 1989 roku — punkt nie zapala się i nie gaśnie natychmiast, tylko dochodzi do nowego stanu przez kilkadziesiąt–kilkaset milisekund. Dlatego przewijany tekst zostawia na prawdziwym urządzeniu smugę, a kursor nie mruga ostro, tylko faluje. Suwak ustawia stałą czasową zapalania punktu (po tym czasie punkt jest ciemny w ok. 63%); gaszenie trwa o 60% dłużej, bo powrót ciekłego kryształu do stanu spoczynku jest wolniejszy niż wysterowanie go napięciem. 0 wyłącza efekt i daje ostry obraz, jak w emulatorze MAME. Wartości są dobrane „na oko”, nie z pomiaru konkretnego egzemplarza — ustaw to, co wygląda jak Twoje Portfolio: im wyżej, tym bardziej wyziębiony i rozmazany ekran.
Jak punkt dochodzi do nowego stanu; tempo nadaje suwak powyżej, a tu wybiera się kształt drogi. Start: twardy znaczy, że punkt rusza najszybciej w chwili zapalenia; miękki — że przez moment nie dzieje się nic, a dopiero potem punkt nabiera rozpędu. Dociąganie: bez niego punkt dochodzi do pełnej czerni jednym ruchem; z długim dociąganiem 45% drogi bierze na siebie składowa cztery razy wolniejsza, więc punkt widać od razu, ale blady, a pełne nasycenie przychodzi dużo później. Przy suwaku 50 ms pierwsza klatka daje kolejno 28%, 19%, 8% i 8% czerni, a pełną czerń punkt osiąga po 316, 1250, 416 i 1250 ms. Gaszenie w każdym wariancie trwa o 60% dłużej niż zapalanie. Kształt, tak jak tempo, jest dobrany na oko, a nie zmierzony — wybierz ten, który wygląda jak Twoje Portfolio.
Punkt na matrycy Portfolio nie styka się z sąsiadem — każdy ma własną elektrodę, a między nimi biegnie niesterowana przerwa, przez którą widać samo podłoże panelu. Dlatego obraz na szkle ma widoczną kratkę, i to niezależnie od tego, co akurat wyświetla. Suwak ustawia szerokość tej przerwy jako udział w podziałce: 0 zestawia punkty ze sobą, czyli daje jednolitą płachtę, jaką emulator pokazywał wcześniej. Wartość nie jest zmierzona na sprzęcie — dokumentacja nie podaje wymiarów matrycy, a bez nich każda liczba byłaby zmyślona; ustaw to, co zgadza się ze zdjęciem Twojego egzemplarza. Przerwa rysowana jest pokryciem, a nie całymi pikselami ekranu: gdy krawędź punktu wypada w połowie piksela, piksel wychodzi w połowie ciemny. Dzięki temu kratka zostaje równa także przy powiększeniu systemowym 125% czy 150%, gdzie na jeden punkt przypada ułamek piksela i podział na całe piksele dawałby falujące prążki. Ubocznie znika przy tym stara nierówność: bez siatki punkty też bywały szersze i węższe, tyle że nie było tego po czym poznać.
PCD3311T to układ do generowania tonów telefonicznych i ma wbudowany filtr — jego wyjście jest bliskie sinusowi, a nie ostrej fali prostokątnej. Do tego mały głośniczek w plastikowej obudowie obcina i dół, i górę pasma. Pierwsza opcja odtwarza cały ten łańcuch i brzmi tak, jak prawdziwy Portfolio; druga to surowy prostokąt, bez filtrowania — ostrzejszy i bardziej piskliwy, za to identyczny z tym, co generuje emulator MAME.
Przeglądarka blokuje dźwięk do pierwszej interakcji — przestaw przełącznik.
08h
INT 61h
1Eh
8040h
Prawdziwe Portfolio samo odcina zasilanie, kiedy przez kilka minut nikt nie naciśnie klawisza — i nie robi tego ROM, tylko układ ASIC. BIOS, czekając na klawisz, wchodzi w stan czuwania zapisem do portu 8030h i zatrzymuje procesor; odliczanie prowadzi sprzęt, licznikiem o ziarnistości 128 sekund. Stąd zapis w dokumentacji DIP-a „zawsze między 128 a 256 sekund” — wychodzi jeden albo dwa pełne okresy, zależnie od tego, kiedy padło ostatnie stuknięcie. Na egzemplarzu autora zmierzono ok. 230 s.
8030h
Ekran gaśnie, a maszyna staje — dokładnie jak po odcięciu zasilania. Budzi ją dowolny klawisz i sesja toczy się dalej od tego samego miejsca, bez restartu. Domyślnie wyłączone, żeby emulator zostawiony w otwartej karcie nie gasł w trakcie czytania; włącz, jeśli chcesz zachowania zgodnego ze sprzętem. Polecenie OFF to osobna droga — gasi maszynę głębiej, ale klawisz budzi i z niej.
OFF
ROM Portfolio oraz DIP-DOS są własnością Atari Corp. i DIP Ltd. i nie wchodzą w skład tego projektu. Żeby uruchomić emulator, trzeba dostarczyć własny zrzut — z posiadanego egzemplarza albo z innego źródła, do którego masz prawo. Ten projekt nie rozpowszechnia tych plików i nie podpowiada, skąd je wziąć.
Pliki są odczytywane wyłącznie w Twojej przeglądarce i zostają zapamiętane w jej magazynie lokalnym (IndexedDB), razem z dyskiem C: i kartami. Nic nie jest nigdzie wysyłane — ta strona nie ma dokąd tego wysłać. Przy kolejnej wizycie emulator wystartuje od razu, bez ponownego pytania; jeśli jednak przeglądarka blokuje dane witryn albo działa w trybie prywatnym, zapyta znowu. Szczegóły w Instrukcji, w sekcji „Gdzie zapisuje się stan".
C:
Co najmniej jeden plik pochodzi z nietestowanej rewizji ROM-u. Emulator go uruchomi, ale działanie nie jest gwarantowane — na własną odpowiedzialność.
rom/
Nazwy plików nie mają znaczenia — emulator rozpoznaje je po zawartości, więc myląca kolejność u3/u4 nie ma jak zaszkodzić. Sklejony zrzut obu ROM-ów systemowych (262 144 B) też zostanie przyjęty i podzielony automatycznie.
u3
u4
Emulator testowano wyłącznie z rewizją DIP-DOS 2.11 / ROM v1.072. Inne rewizje uruchomi, ale bez gwarancji działania — na własną odpowiedzialność. Sumy kontrolne testowanych plików →
To jedyne zrzuty, z którymi ten emulator był sprawdzany — DIP-DOS 2.11, ROM v1.072. Każdy inny plik o właściwym rozmiarze i strukturze również zostanie uruchomiony, ale bez żadnej gwarancji działania, na własną odpowiedzialność. Jeśli zgłaszasz błąd, dopisz w opisie sumę SHA-256 swoich plików — bez tego nie da się odróżnić błędu emulatora od innej rewizji ROM-u.
CRC32 podano dlatego, że w tym formacie romsety opisują katalogi MAME — porównanie nie wymaga wtedy liczenia czegokolwiek. Emulator rozstrzyga po SHA-256; CRC32 służy mu za zapasowe kryterium tam, gdzie przeglądarka nie udostępnia crypto.subtle (połączenie inne niż HTTPS albo localhost).
crypto.subtle
localhost
Karta pamięci to wymienny nośnik widoczny w Portfolio jako napęd A: — osobny od wbudowanego dysku C:. Tutaj można stworzyć nową, pustą kartę i od razu ją sformatować; wgrać gotowy obraz karty, np. pobrany wcześniej albo przygotowany przez kogoś innego; dorzucić na kartę pliki prosto z dysku swojego komputera, bez dotykania klawiatury Portfolio; oraz pobrać aktualną zawartość jako plik — żeby zrobić kopię zapasową albo przenieść kartę na inny komputer. Tak przygotowana karta jest w pełni zgodna z tym, czego oczekuje oryginalny system Portfolio — da się ją też w każdej chwili wysunąć i włożyć ponownie, jak prawdziwą.
Brak karty.
Obraz dla karty z EPROM-em, z kilkoma bankami po 128 KB, przygotujesz na stronie Karta EPROM; każdy bank wgrasz tu jak zwykłą kartę.
Zawartość karty zmieniona z poziomu hosta — zrób Reset, żeby DOS nie użył starej kopii FAT.
HPC-104 to oryginalne rozszerzenie, które dokładało Portfolio drugi slot na kartę — widoczny w systemie jako napęd B: — oraz 256 KB dodatkowej pamięci. Dzięki niemu można mieć dwie karty naraz i kopiować pliki prosto z jednej na drugą, poleceniem COPY A:*.* B:. Rozszerzenie ma przelotkę, więc drukarka albo port szeregowy nadal działają podłączone za nim.
COPY A:*.* B:
Dwie rzeczy, dwa różne restarty. Napęd B: pojawia się już po zwykłym Resecie — bez niego DIR B: pokaże tylko Insert disk for drive B:. Natomiast dodatkowe 256 KB pamięci liczone jest wyłącznie przy Zimnym starcie: ciepły Reset zostawia starą wartość, więc CHKDSK dalej pokaże 126 976 B zamiast 389 120 B. Zimny start kasuje zawartość dysku C:, więc wcześniej zgraj z niego, co chcesz zachować. Karty w slotach A: i B: przetrwają go bez zmian.
B:
DIR B:
Insert disk for drive B:
CHKDSK
Ten sam kabel łączy dwie zupełnie różne funkcje. Portfolio może przez niego drukować, tak jakby po drugiej stronie stała prawdziwa drukarka, albo wymieniać pliki z działającym systemem. Nie trzeba niczego przełączać ręcznie — Portfolio samo rozpoznaje, do czego akurat używasz portu, po tym, jakie polecenie wydasz.
Wszystko, co w Portfolio wysłałbyś normalnie do drukarki, trafia tutaj do bufora zamiast na papier. W dowolnym momencie możesz zamknąć wydruk i ściągnąć jego treść jako zwykły plik tekstowy. W systemie Portfolio wystarczy np. DIR > PRN albo COPY PLIK.TXT PRN.
DIR > PRN
COPY PLIK.TXT PRN
Pozwala przenosić pliki między komputerem a działającym Portfolio bez restartu i bez podmieniania karty pamięci. Zanim zaczniesz, przełącz Portfolio w tryb odbioru: przytrzymaj `, wciśnij S, a potem wybierz File transfer → Server. Gdy na ekranie Portfolio pojawi się Waiting for connection, urządzenie czeka gotowe na plik.
Waiting for connection
To pole ma dwie role. Przy wysyłaniu mówi, do jakiego katalogu na Portfolio mają trafić pliki (domyślnie C:\). Przy podglądzie — czyli po kliknięciu „Pokaż pliki na Portfolio” — można wpisać też maskę, np. C:\*.TXT, A:\*.* albo C:\SYSTEM\*.*, żeby zobaczyć tylko wybrane pliki; sam katalog bez maski dostaje automatycznie *.*. Jedno ograniczenie: Portfolio potrafi w ten sposób podać wyłącznie same nazwy plików — bez rozmiarów, dat i bez zawartości podkatalogów.
C:\
C:\*.TXT
A:\*.*
C:\SYSTEM\*.*
*.*
Gotowe.
To druga droga, którą Portfolio może rozmawiać ze światem zewnętrznym — kablem RS-232 zamiast równoległym. System Portfolio widzi go jako urządzenie AUX, więc polecenia w rodzaju ECHO coś > AUX działają od razu po Resecie, bez żadnej dodatkowej konfiguracji. Domyślna prędkość to 2400 bodów — jeśli zmienisz ją w Portfolio, dopasuj też ustawienia po drugiej stronie kabla.
AUX
ECHO coś > AUX
Wybierz, z czym port szeregowy ma faktycznie rozmawiać po drugiej stronie kabla — poniżej pojawi się krótkie wyjaśnienie wybranej opcji.
Najprostsza opcja i dobra na start. To, co wpiszesz w polu tekstowym niżej, trafia do Portfolio tak, jakby ktoś pisał po drugiej stronie kabla; to, co Portfolio samo wyśle, pojawia się w oknie terminala. Nie wymaga żadnego dodatkowego sprzętu.
Łączy z prawdziwym portem szeregowym w Twoim komputerze — np. przejściówką USB→RS-232 podłączoną do prawdziwego Portfolio albo innego urządzenia. Przeglądarka zapyta, który port systemowy udostępnić. Wymaga Chrome albo Edge oraz strony otwartej przez https:// lub localhost. Prędkość dobierana jest automatycznie z tego, co akurat ma zaprogramowane Portfolio — jeśli druga strona kabla ma inną, zmień ją w Portfolio przez `+S → Serial port.
https://
Udaje staroświecki modem: rozumie komendy w rodzaju ATZ i ATDT numer, odpowiada OK/CONNECT tak jak zrobiłby to prawdziwy modem — tylko zamiast dzwonić linią telefoniczną, łączy się przez WebSocket. Numer, który wybierzesz w Portfolio, wstawiany jest w miejsce {host} i {port} w szablonie połączenia; adres zaczynający się od ws:// idzie wprost, bez szablonu. Trzy znaki + wracają do trybu komend, ATH rozłącza.
ATZ
ATDT numer
OK
CONNECT
{host}
{port}
ws://
+
ATH
Ten przekaźnik musisz uruchomić u siebie. Przeglądarka z zasady nie otwiera gniazd TCP, więc telnet zawsze potrzebuje pośrednika po stronie, która to potrafi — i nie da się go dołożyć do samej strony. Gotowy leży obok: ws-tcp-proxy.mjs, jeden plik, bez zależności, potrzebny tylko Node.js. Pobierz go i uruchom w terminalu, nie w przeglądarce:
node ws-tcp-proxy.mjs --allow bbs.fozztexx.com:23
Potem wróć tutaj, wybierz Podłącz i w Portfolio wpisz ATDT bbs.fozztexx.com:23. Przekaźnik prowadzi rozmowę telnetu za Portfolio, więc do terminala trafia sam tekst. Cele spoza --allow są odrzucane — bez tej listy nic nie jest osiągalne, bo proxy łączące się gdziekolwiek jest otwartą przekaźnią do Twojej sieci lokalnej.
ATDT bbs.fozztexx.com:23
--allow
Adresy sprawdzone jako działające: bbs.fozztexx.com:23 (Level 29), bbs.retrocampus.com:23, vert.synchro.net:23, bbs.hispamsx.org:23, telehack.com:23. Przekaźnik domyślnie wycina sekwencje ANSI, bo ACOM ich nie interpretuje i wypisałby je dosłownie (--ascii off je zostawia). Ekran ma za to tylko 40 znaków szerokości, więc grafika z 80-kolumnowych boardów i tak się łamie — bbs.fozztexx.com i bbs.retrocampus.com witają się czystym tekstem i są pod Portfolio najznośniejsze.
bbs.fozztexx.com:23
bbs.retrocampus.com:23
vert.synchro.net:23
bbs.hispamsx.org:23
telehack.com:23
--ascii off
bbs.fozztexx.com
bbs.retrocampus.com
Spina dwie działające obok siebie kopie Portfoliator, tak jakby dwa prawdziwe Portfolio połączono kablem null-modem. Otwórz Portfoliator w drugiej karcie przeglądarki, włącz tam port szeregowy w tym samym trybie i wpisz ten sam kanał — obie kopie odnajdą się nawzajem.
Dławi to, co emulator wypuszcza na kabel — odpowiednik Transmit delay z Tera Term. Potrzebne wyłącznie wtedy, gdy po drugiej stronie jest prawdziwe Portfolio: układ 82C50A trzyma jeden bajt, a DIP-DOS odpytuje go programowo, więc strumień bez przerw gubi znaki, kiedy system akurat dopisuje dane do pliku. Objaw jest charakterystyczny — losowo brakujące znaki, za każdym razem w innym miejscu. Sprawdzone ustawienie to 15 ms/znak i 15 ms/linia; przy zerach dławienie jest całkowicie wyłączone i nie powstaje żadna kolejka.
Dotyczy obu źródeł naraz: i tego, co wysyłasz stąd „na linię”, i tego, co nadaje emulowane Portfolio przez AUX. Emulowanej maszyny to nie zatrzymuje — ona skończy swoje COPY dużo wcześniej, niż bajty zejdą z kolejki, więc licznik w kolejce obok jest jedyną oznaką, że transfer jeszcze trwa. Rozłączenie kolejkę porzuca.
COPY
Kiedy przez chwilę nic nie płynie po kablu, DIP-DOS w końcu się poddaje — pokazuje Not ready error i pyta Abort, Retry, Ignore?. To ustawienie mówi, jak długo ma czekać, zanim to zrobi. Podnieś je, jeśli przesyłasz coś ręcznie przez COPY CON AUX i zwyczajnie nie nadążasz pisać. Wybrana wartość zostaje też po Resecie — mimo że system Portfolio przy każdym starcie próbuje wrócić do wartości domyślnej.
Not ready error
Abort, Retry, Ignore?
COPY CON AUX
Na prawdziwym Portfolio ten przełącznik oczywiście nic nie zmieni — to ustawienie trzeba tam wprowadzić bezpośrednio w systemie. Służy do tego gotowy programik AUXWAIT.COM (76 bajtów): AUXWAIT 14 wydłuża limit do około minuty, samo AUXWAIT przywraca wartość domyślną. Wystarczy uruchomić go raz po starcie — najwygodniej dopisując do AUTOEXEC.BAT — bo trzyma się aż do kolejnego restartu. Możesz go najpierw wypróbować tutaj, w emulatorze.
AUXWAIT 14
AUXWAIT
AUTOEXEC.BAT
Rozłączony.
Linia: — · odebrano 0 B · wysłano 0 B
Na żywo pokazuje wszystko, co Portfolio wysyła przez ten port — niezależnie od wybranego trybu połączenia. Nawet gdy rozmawiasz z prawdziwym sprzętem albo modemem, tutaj zobaczysz podgląd całej rozmowy.
Dotyczy trzech rzeczy poniżej: pola tekstowego, „Wyślij plik” i znaku końca pliku. Zostaw „do emulowanego Portfolio”, gdy to ta strona ma udawać drugi koniec kabla — tak jest we wszystkich przykładach niżej. Przełącz na „na linię” tylko wtedy, gdy po drugiej stronie jest coś innego, do czego naprawdę chcesz coś wysłać — np. prawdziwe Portfolio podłączone przez Web Serial.
Z komputera do Portfolio: w Portfolio wpisz COPY AUX PLIK.TXT, żeby było gotowe na odbiór, tutaj kliknij „Wyślij plik…”, a na koniec „Znak końca pliku”. Przy wysyłce na linię otwiera się osobne okno z paskiem postępu i przyciskiem „Przerwij” — przy włączonym opóźnieniu nadawania transfer trwa minuty, więc widać, ile jeszcze zostało. Bez tego ostatniego kroku Portfolio będzie czekało na więcej danych, aż w końcu się podda i zgłosi Not ready error — system Portfolio nie ma innego sposobu, żeby poznać koniec pliku przychodzącego z urządzenia.
COPY AUX PLIK.TXT
Z Portfolio do komputera: włącz „Zapisuj do pliku”, w Portfolio wykonaj COPY PLIK.TXT AUX, a na koniec kliknij „Zakończ zapis i pobierz”.
COPY PLIK.TXT AUX
Między dwiema kartami przeglądarki: wybierz tryb null-modem po obu stronach, na odbierającej wpisz w Portfolio COPY AUX PLIK.TXT, na wysyłającej COPY PLIK.TXT AUX, a na koniec na odbierającej karcie kliknij „Znak końca pliku” — dokładnie tak samo, jak w pierwszym przykładzie wyżej.
Klawiatura Portfolio nie jest identyczna z klawiaturą PC — kilku klawiszy po prostu na niej nie ma, a niektóre nazywają się inaczej. Emulator odwzorowuje układ tak wiernie, jak się da, więc większość klawiszy robi to, czego można się spodziewać po ich położeniu, ale te kilka różnic warto znać:
Portfolio nie ma osobnej klawiatury numerycznej — cyfry i podstawowe działania matematyczne są dostępne jako nakładka pod klawiszem Atari, np. `+M daje 0. Pełny układ tej nakładki znajdziesz w oryginalnej instrukcji Portfolio.
0
Dla dociekliwych: to odwzorowanie działa na poziomie sprzętowym — dokładnie tak, jak zrobiłby to prawdziwy Portfolio — a nie przez podmianę napisów na klawiszach. Dlatego stare programy, które próbowałyby czytać klawiaturę bezpośrednio, tak jak robi się to na PC, i tak nie zadziałają: to inny sprzęt, mimo że efekt wygląda znajomo.
Klawisz z symbolem Atari działa jak Ctrl czy Alt na PC — sam, naciśnięty w prompcie DOS-u, nic nie robi. Trzeba go przytrzymać i dopiero wcisnąć literę, żeby otworzyć jedną z sześciu wbudowanych aplikacji.
.TXT
To samo menu otwiera też polecenie APP wpisane w prompcie. Same nazwy aplikacji nie są jednak poleceniami DOS-u — wpisanie wprost EDIT zwróci Bad command or program not found, trzeba skorzystać ze skrótu klawiszowego albo z APP.
APP
EDIT
Bad command or program not found
Będąc już wewnątrz uruchomionej aplikacji, ten sam klawisz Atari — tym razem naciśnięty i puszczony sam, bez żadnej litery — otwiera pasek menu programu.
Wszystkie ustawienia wbudowanych aplikacji — łącznie z tym, co wpisałeś w Setupie — leżą w jednym pliku na dysku C:: C:\SYSTEM\PERMDATA.DAT, równo 730 bajtów, rozpisanych w dokumentacji DIP-a co do bajta. Emulator czyta go wprost z pamięci maszyny.
C:\SYSTEM\PERMDATA.DAT
Odczytane z pliku C:\SYSTEM\PERMDATA.DAT — 730 bajtów na dysku C: emulowanej maszyny, w układzie rozpisanym w dokumentacji DIP-a co do bajta. Zakładki odpowiadają sekcjom, na jakie dzieli te ustawienia sam Portfolio.
Plik powstaje dopiero przy wyjściu z aplikacji — dokładnie wtedy, gdy wciśniesz Esc w menu najwyższego poziomu. Do tej chwili zmiany żyją wyłącznie w pamięci, więc maszyna siedząca w Edytorze pokaże tu jeszcze wartości z poprzedniego wyjścia, a maszyna, która ani razu nie była w aplikacji, nie ma tego pliku w ogóle.
Nie odczytano jeszcze niczego.
Plik: —
0 z 0 B · 0%
Bajty schodzą z kolejki w tempie ustawionym w polu „Opóźnienie nadawania”. Przerwanie porzuca resztę — prawdziwe Portfolio dostanie wtedy plik ucięty w tym miejscu.
New date (mm-dd-yy):
New time:
c>
Przydatne polecenia: APP, VER, DIR, CLS, FORMAT A:.
VER
DIR
CLS
FORMAT A:
A:
COPY A:\*.* C:\
Dysk C: to RAM-dysk w tej samej pamięci 128 KB — zostaje na nim około 31 KB. Większe programy uruchamiaj wprost z karty.
Prawdziwe Portfolio trzymało wszystko w pamięci podtrzymywanej bateryjnie. Tutaj tę rolę pełni IndexedDB — magazyn danych wbudowany w przeglądarkę. Nic nie trafia na serwer: wszystko poniżej zostaje na Twoim komputerze i znika razem z danymi tej witryny.
Ostatnia pozycja jest innego rodzaju niż reszta i warto to rozróżnić. Pamięć NVRAM odpowiada temu, co w prawdziwym Portfolio trzymały baterie: dysk C: przeżywa wyłączenie, ale maszyna po włączeniu startuje od nowa. Zrzut stanu zamraża natomiast całą maszynę w połowie pracy — procesor, ekran, pamięć, licznik czasu — i wczytanie stawia ją z powrotem dokładnie tam, bez rozruchu. Zrzut da się też zapisać do pliku i przenieść na inny komputer.
Pierwsze cztery pozycje należą do tej karty przeglądarki — druga otwarta karta dostaje własny, niezależny komplet, żeby dwa emulatory nie nadpisywały sobie dysku C:. Pliki ROM są wspólne dla wszystkich, bo to tożsamość maszyny, a nie jej stan.
Przeglądarka musi obsługiwać IndexedDB — bez tego emulator uruchomi się i będzie działał, ale po zamknięciu karty przepadnie wszystko: dysk C:, karty i wskazane pliki ROM. W praktyce obsługują je wszystkie przeglądarki zdolne w ogóle uruchomić ten emulator, bo wymaga on rzeczy nowszych — modułów ES w Web Workerze. Realny próg to Chrome / Edge 80+ (i pochodne: Opera, Brave, Vivaldi), Safari 15+ (także na iOS) oraz Firefox 114+. IndexedDB samo w sobie działa w nich od dawna i nie ono jest tu ograniczeniem.
Zapis potrafi jednak zniknąć niezależnie od obsługi — warto o tym wiedzieć, zanim spędzisz godzinę nad plikiem na dysku C::
Jedyna pewna kopia zapasowa to plik na Twoim dysku: w oknie Karta pamięci jest przycisk Pobierz obraz, a pojedyncze pliki da się pobrać z listy zawartości karty. Przed dłuższą przerwą warto z tego skorzystać.
Address Book potrafi wybierać numer tonami — Portfolio przykładało się do mikrofonu słuchawki. Numer musi być w pierwszej linii karty, za nazwą:
,
;
( )
(0483)
[ ]
-
.
/
301555/6
Przykład: Kowalski 5551234, potem Atari → Dial… → wybór numeru.
Kowalski 5551234
Dial…
ECHO test > AUX
DIR > AUX
Prędkość ustawia ROM: po starcie 2400 8N1. Zmienia się ją w `+S → RS-232 port, i dopiero pozycja Initialize! przenosi ustawienie do układu — sprawdzone: wybór 4800 zmienia dzielnik dopiero po niej.
Terminala w ROM-ie nie ma, więc wirtualny modem przyda się dopiero z zewnętrznym programem terminalowym wgranym na kartę. CTTY AUX też nie zadziała — DIP-DOS 2.11 nie zna tego polecenia (odpowiada Bad command or program not found).
CTTY AUX
pofo2
Emulator jest napisany w JavaScripcie i stoi na cudzej pracy: model sprzętu odtworzono na podstawie MAME i dokumentacji, a rdzeń procesora przeniesiono z MartyPC. Należą się za nią podziękowania:
mame/src/mame/atari/pofo.cpp
0061h
mame/src/devices/video/hd61830.cpp
mame/src/mame/atari/pofo_kbd.cpp
mame/src/devices/sound/pcd3311.cpp
mame/src/devices/bus/pofo/
ccm.cpp
exp.cpp
hpc101.cpp
hpc102.cpp
hpc104.cpp
807Ch
mame/src/devices/machine/ins8250.cpp
crates/lib/marty_core/src/cpu_808x/
js/emu/cpu8088.js
decode.rs
Documentation/protocol.md
Arduino/Portfolio.ino
fonts/century-schoolbook-italic.*
fonts/GUST-FONT-LICENSE.txt
Projekt MAME: mamedev.org. Kod MAME jest tu reimplementowany, a nie kopiowany — ale algorytmy, tablice stałych i układy rejestrów pochodzą z powyższych plików, więc licencja obowiązuje. Pełna treść licencji i noty o prawach autorskich →
Rdzeń procesora jest natomiast przeniesieniem kodu MartyPC, więc jego nota o prawach autorskich i licencja MIT jadą razem z nim — w nagłówku pliku rdzenia, w pliku LICENSE i w oknie licencji.
Format FAT12 kart nie pochodzi z żadnego źródła zewnętrznego: został zdjęty z obrazów, które wyprodukowało polecenie FORMAT A: z oryginalnego ROM-u, i odtworzony bajt w bajt.
Pliki ROM oraz DIP-DOS są własnością Atari Corp. i DIP Ltd. i nie wchodzą w skład tego projektu. Trzeba dostarczyć własny zrzut — emulator poprosi o niego przy pierwszym uruchomieniu i zapamięta go w pamięci przeglądarki; pliki nie są nigdzie wysyłane. Alternatywnie można je położyć w katalogu rom/ na serwerze. Testowano wyłącznie z rewizją DIP-DOS 2.11 / ROM v1.072; inne rewizje emulator uruchomi, ale bez gwarancji działania — na własną odpowiedzialność. Sumy kontrolne testowanych plików →
Zrzut stanu zamraża całą maszynę w tej chwili, w której jest: procesor w połowie programu, zawartość ekranu, pamięć, karta, licznik czasu, kolejka klawiatury. Wczytanie stawia ją z powrotem dokładnie tam — bez rozruchu, bez czekania, z tym samym obrazem na wyświetlaczu. To nie to samo, co pamięć podtrzymywana bateryjnie, która zapisuje się sama: tamta przechowuje dysk C: i przeżywa wyłączenie, ale po włączeniu Portfolio startuje od nowa.
Przydaje się wszędzie tam, gdzie liczy się powrót do tego samego miejsca: przed czymś, co może się nie udać, w połowie długiego arkusza, albo żeby odłożyć pracę na jutro. Uwaga: stan zapisany z wpiętym rozszerzeniem pamięci albo z inną płytą w porcie wraca razem z nią — wczytanie przestawia sprzęt tak, jak był w chwili zapisu.
Gniazda żyją w pamięci przeglądarki i znikają razem z jej danymi. Plik przenosi stan na inny komputer i nadaje się na kopię zapasową.
Podgląd maszyny w czasie jej pracy: rejestry procesora, kod pod CS:IP, dowolne okno pamięci i dziennik dostępów do portów. Ten ostatni pokazuje przy każdym wpisie, ile cykli minęło od poprzedniego — a to jest liczba, która rozstrzyga większość pytań o czasy układu LCD. Okno odświeża się cztery razy na sekundę; maszyna chodzi dalej — chyba że ją zatrzymasz, bo maszynę da się tu również zatrzymać, przejść krokiem i złapać w pułapkę na adres albo na port.
CS:IP
Maszyna chodzi.
Pułapka na adres zatrzymuje maszynę przed wykonaniem instrukcji spod tego adresu — rejestry pokazują więc to, co ta instrukcja dopiero zobaczy. Adresów może być kilka, po przecinku albo po spacji; sam offset oznacza segment E000, czyli ROM. Pułapka na port zatrzymuje maszynę dopiero po instrukcji, która dotknęła portu — zatrzymywanie się w jej połowie wymagałoby cofania procesora i nic tu nie jest tego warte — więc w oknie kodu stoi już następna instrukcja, a powód zatrzymania mówi, o który port i o jaki bajt chodziło. Krok wykonuje jedną instrukcję i odświeża wszystkie panele razem z ekranem; maszyna zatrzymuje się przy tym sama, jeśli akurat chodziła. Zamknięcie okna zdejmuje pułapki i puszcza maszynę w bieg — inaczej dałoby się ją zostawić zatrzymaną bez niczego, czym można by ją ruszyć.
E000
Model sprzętu w tym emulatorze odtworzono na podstawie plików źródłowych MAME oznaczonych license:BSD-3-Clause. Punkt 2 tej licencji wymaga, aby dystrybucja w postaci wykonywalnej reprodukowała notę o prawach autorskich, listę warunków i zrzeczenie się odpowiedzialności — a aplikacja WWW wysyłająca kod do przeglądarki jest właśnie taką dystrybucją. Poniżej pełna, dosłowna treść.
license:BSD-3-Clause
Copyright (c) Curt Coder src/mame/atari/pofo.cpp src/devices/video/hd61830.cpp, hd61830.h src/devices/sound/pcd3311.cpp, pcd3311.h src/devices/bus/pofo/ccm.cpp, exp.cpp, hpc101.cpp, hpc102.cpp, hpc104.cpp Copyright (c) Curt Coder, Jaen Saul src/mame/atari/pofo_kbd.cpp Copyright (c) smf, Carl src/devices/machine/ins8250.cpp, ins8250.h
Nagłówki tych plików podają posiadaczy praw bez podania lat. Projekt MAME jako całość podaje notę Copyright (c) 1997-2026 MAMEDev and contributors.
Copyright (c) 1997-2026 MAMEDev and contributors
Redistribution and use in source and binary forms, with or without modification, are permitted provided that the following conditions are met: 1. Redistributions of source code must retain the above copyright notice, this list of conditions and the following disclaimer. 2. Redistributions in binary form must reproduce the above copyright notice, this list of conditions and the following disclaimer in the documentation and/or other materials provided with the distribution. 3. Neither the name of the copyright holder nor the names of its contributors may be used to endorse or promote products derived from this software without specific prior written permission. THIS SOFTWARE IS PROVIDED BY THE COPYRIGHT HOLDERS AND CONTRIBUTORS "AS IS" AND ANY EXPRESS OR IMPLIED WARRANTIES, INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO, THE IMPLIED WARRANTIES OF MERCHANTABILITY AND FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE ARE DISCLAIMED. IN NO EVENT SHALL THE COPYRIGHT HOLDER OR CONTRIBUTORS BE LIABLE FOR ANY DIRECT, INDIRECT, INCIDENTAL, SPECIAL, EXEMPLARY, OR CONSEQUENTIAL DAMAGES (INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO, PROCUREMENT OF SUBSTITUTE GOODS OR SERVICES; LOSS OF USE, DATA, OR PROFITS; OR BUSINESS INTERRUPTION) HOWEVER CAUSED AND ON ANY THEORY OF LIABILITY, WHETHER IN CONTRACT, STRICT LIABILITY, OR TORT (INCLUDING NEGLIGENCE OR OTHERWISE) ARISING IN ANY WAY OUT OF THE USE OF THIS SOFTWARE, EVEN IF ADVISED OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGE.
MAME jest zastrzeżonym znakiem towarowym Gregory’ego Embera. Nazwa użyta jest tu wyłącznie w celu wskazania pochodzenia odtworzonej pracy. Ten projekt nie jest powiązany z projektem MAME ani przez niego firmowany.
Warunek 3 zakazuje używania nazwisk posiadaczy praw do promocji prac pochodnych — w tym projekcie nazwiska pojawiają się wyłącznie w tej licencji i w tabeli źródeł, jako wskazanie autorstwa.
Rdzeń procesora (js/emu/cpu8088.js) i tablica dekodera rozkazów (js/emu/cpu8088-decode.js) to przeniesienie rdzenia 808x z emulatora MartyPC, zrobione funkcja po funkcji. Licencja MIT wymaga, żeby nota o prawach autorskich i treść licencji towarzyszyły każdej kopii — poniżej dosłownie.
js/emu/cpu8088-decode.js
Copyright 2022-2026 Daniel Balsom https://github.com/dbalsom/martypc crates/lib/marty_core/src/cpu_808x Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a copy of this software and associated documentation files (the "Software"), to deal in the Software without restriction, including without limitation the rights to use, copy, modify, merge, publish, distribute, sublicense, and/or sell copies of the Software, and to permit persons to whom the Software is furnished to do so, subject to the following conditions: The above copyright notice and this permission notice shall be included in all copies or substantial portions of the Software. THE SOFTWARE IS PROVIDED "AS IS", WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF MERCHANTABILITY, FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT. IN NO EVENT SHALL THE AUTHORS OR COPYRIGHT HOLDERS BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR OTHER LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE, ARISING FROM, OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR OTHER DEALINGS IN THE SOFTWARE.
Krój nagłówka (TeX Gyre Schola, GUST Font Licence) i dokumentacja protokołu transferu plików (PofoManager, Apache-2.0) mają własne, odrębne licencje — patrz tabela źródeł wyżej. Pełny tekst wszystkiego, łącznie z tą licencją, jest też w pliku LICENSE w katalogu głównym projektu.
LICENSE